Haftada 3 kez diyaliz makinesine girmekte ve 3-4 saatlik bir süreyi özel merkezlerde makinelere bağlı olarak geçiriyor. İleri dönem kalp ve karaciğer hastalığı olanlar için durum daha da vahim. Böbrekte olduğu gibi organ fonksiyonunu ikame edebilen cihazlar olmadığı için, kısa süre içinde ölüm kaçınılmaz.
Bu insanlar için kalıcı ve en etkin çözüm şekli uygun bir organ teminidir. Ne yazık ki ülkemizde bu sorun bir çığ gibi büyüyor. Organ temini noktasında, Batılı ülkelerle bir kıyaslama yapıldığında pek çok ülkenin organ bulma konusunda 10 hatta 20 misli ilerimizde olduğu görülüyor. Nakil işlemini gerçekleştirme konusunda pek çok iyi cerraha sahip olan Türkiye, bazı yöresel başarıları hariç tutarsak, organ bulma organizasyonunu etkin kılma, halkı ve hekimleri ile işbirliği içinde çalışma konusunda sınıfta kalmış denilebilir.
Her yıl binlerce yeni hastanın eklendiği bu sağlık sorunumuzun çözümü, devlet ve halkın elbirliği ile çalışması ve Cumhuriyetimizin ilk yıllarında olduğu gibi, devletimizin konuya özel bir önem atfetmesine bağlı. Konunun öneminin kavranabilmesi için işte organ nakli konusunda bilinmesi gerekenler:
Organ nakli nedir? Görev yapmayacak kadar hasta ve hatta bedene zararlı hale gelen bir organın, canlı veya beyin ölümü olan bir insandan alınan sağlam bir organ ile değiştirilebilmesi işlemine “organ nakli” denir.
Hangi organ ve dokuların nakli yapılabilmektedir? Günümüzde böbrek, karaciğer, kalp, akciğer, pankreas, ince bağırsak, kemik iliği, kornea, kemik, tendon ve deri, nakledilebilen organ ve dokulardır.
Organ nakli kimlerden yapılabilir? Nakil ameliyatlarında kullanılan organların bir kısmı canlıdan veya vefat eden kişilerden sağlanmaktadır. Örneğin, kalp hastalığından ölmüş bir kişinin sağlam kornea ve böbrekleri alınıp, görmeyen insanlara ya da böbrek hastalarına nakledilebilmektedir.
Organ nakli iyi bir tedavi yöntemi mi? Organ nakli ile yaşam süresi uzar, yaşam kalitesi artar, diyaliz gibi ileri dönem organ yetmezliklerinde kullanılan tedavilere göre maliyeti çok düşüktür. Ayrıca hastaların bağımlılıkları ve işgücü kaybı azalır. Organ nakli ileri dönemdeki kalp, karaciğer ve böbrek hastaları için en geçerli bir tedavi yöntemidir.
Beyin ölümü nedir? Beyin ölümü, beyin fonksiyonlarının geri dönüşümsüz olarak kaybolmasıdır. Beyin ölümü gerçekleşmeden kadavradan organ nakli yapılamaz. Bu durum koma veya bitkisel hayattan farklıdır. Beyin ölümünde, beyin fonksiyonları tamamen ve başa dönmeyecek şekilde, yani tamiri imkânsız bir biçimde kaybolmuştur. Solunum ve kalp fonksiyonları, yapay olarak, makine ve tıbbi tedavi desteği ile sürdürülebilirken, beyin fonksiyonları sürdürülemez. Koma ve bitkisel hayatta olan hastaların bazıları uzun yıllar sonra bile bazen hayata dönebilmesine rağmen beyin ölümü gelişmiş hastalar için bu söz konusu değildir. O nedenle kişi ancak beyin ölümü gerçekleştiği zaman tıbben ölü kabul edilebilir. Mevcut mevzuata göre, beyin ölümü hali nöroloji, nöroşirurji, kardiyoloji ve anesteziyoloji-reanimasyon uzmanı olan toplam 4 hekimden oluşan heyetin oybirliği ile saptanır. Ölümün tutanağını düzenleyecek bu 4 hekim, organ naklini gerçekleştirecek cerrah ekibinden bağımsızdır.
Bağışlanan organlar para karşılığında bir başkasına verilebilir mi? Kişilerin bir bedel karşılığı organlarını vermeleri 2238 sayılı yasaya göre yasaktır. Organlar, Ulusal Koordinasyon Sistemi ile ülkemiz içindeki tıbben acilliği ve doku uyumuna göre en uygun alıcıya nakil edilir.
Organ nakli dinî açıdan uygun mudur? Diyanet İşleri Başkanlığı organ bağışını insanın insana yapabileceği en büyük yardım olarak tanımladı. 6.3.1980 tarih 396 sayılı kararı organ naklinin caiz olduğunu bildirmiştir. Diğer İslam ülkelerinde de benzer kararlar var.
Organ bağışı nedir ve kimler organ bağışında bulunabilir? Kişi hayatta iken, iradesi ile tıbben yaşamı sona erdikten sonra doku ve organlarının başka hastaların tedavisi için kullanılmasına izin vermesidir. 18 veya üstünde bir yaşta olup akli dengesi yerinde olan herkes, sağlık müdürlüklerine, hastanelere ve organ nakliyle ilgili dernek ve kuruluşlara başvurarak, beklenmedik ölümleri halinde organlarını bağışladığına dair bir belgeyi, iki tanık önünde doldurup, doku ve organ bağış belgesi alabilir. Ayrıca organ bağışı yakınlara da bildirilmelidir. Bağış yapan kişinin ölümünü takiben, cebinden bağış kartı çıksa bile, yasal vasilerinin karşı çıkması halinde organları alınamaz. Vefat edenin henüz bilinçliyken organ bağışına yönelik olumlu bir açıklaması veya belgesi olmaması halinde, onun yerine akrabalarının organ bağışı konusunda karar vermeleri istenir. Vefat edenin, organ bağışına yönelik yazılı rızası bulunması durumunda, akrabalarına bu konu hakkında bilgi verilebilir. Fikir değiştirme halinde, bağış kartının atılması ve bu karar değişikliğinin aileye bildirilmiş olması yeterlidir.
Organ nakli ameliyatında cesedin vücut bütünlüğü korunur mu? Organ alımı, ameliyathane koşullarında uzman bir hekim ekibi tarafından gerçekleştirilir. İlgili organ, alıcıya nakledilene kadar uygun koşullarda saklanır. Organ alındıktan sonra kadavranın bakımı uygun ve saygın bir şekilde yapılır. Cesedin vücut bütünlüğü korunur. Dış görünümde ameliyat izi dışında herhangi bir bozukluk oluşmaz.
Alıntı...