Yazar: Murat Gamsız
"Hala mı 7600GT?" demiş olabilirsiniz başlığı görünce. ATI sayesinde evet. 7600GT'nin dengi olacak X1650XT ortada yok. Bu ay göreceğiz bir ihtimal ve 7600GT'nin fiyatları da çok düştü: 145$'a alabiliyorsunuz. 200$ segmenti boş kaldı. 7900GS dolduracak gibi gözüküyor ama onun da fiyatı henüz 230$'lar civarında. X1900GT de 240$ seviyesinde. Alt tarafta ise X1650Pro var ki bu kart X1600XT'nin aynısı. Dolayısıyla fiyat / performans oranı denince akla hala 7600GT geliyor.
Bu yazımızda inceleyeceğimiz kart biraz farklı. Zaten farklı olmasa 7600GT incelemek için sebep yoktu; zira artık ezbere biliyoruz. Kartın farklı yanı overclock işini diğerlerine göre bir adım ileriye götürmesi. Ve gelecek video standartlarına tamamen uyması.
<h2 align="left">7600GT nedir?</h2>
İlk defa okuyacaklar için daha önce yaptığımız açıklamayı tekrarlayalım.
Nvidia'nın 7800 serisi G70 GPU'suna sahipti. 7600GT'de G73, 7900'de ise G71 bulunuyor. Koddan da belli olduğu üzere hala aynı mimarideyiz ama yapısal iyileştirmeler var. En önemlisi 110 nanometreden 90 nanometre'ye geçiş. 7600GT ile güç ihtiyacı PCIe slotundan karşılanabilecek kadar düşüyor. Yani ekstra konnektör yok. Kartın transistör sayısı da azaldığından GPU'nun ufak olması sorun yaratmıyor. 125mm2'lik GPU gayet basit bir soğutucuyla soğutuluyor. 6600GT ile pin uyumlu olması sayesinde ise çok değişik bir PCB üretmeye gerek kalmıyor.
Yapısal olarak ise kartta beş vertex shader ünitesi oniki piksel iş hattı ve bunların önünde sekiz adet ROP, piksel çıkışını sağlayan üniteler, bulunuyor. Kartın bellek arabirimi 128-bit, hızı 1.4GHz. GPU hızı ise 560MHz.
Genel olarak 7600GT, 6600GT'nin devamı niteliğinde, az güç tüketen, az ısınan ve çok yüksek saat hızlarına sahip bir kart. Rakibi X1600XT.
<h2 align="left">MSI 7600GT Diamond Plus - Genel Özellikler</h2>
MSI 7600GT
Üretim 0,09 Çekirdek hızı 560MHz Bellek hızı 1.4 GHz Bellek miktarı ve tipi 256MB GDDR3 Bellek arabirimi 128 bit Vertex iş hattı 5 Piksel iş hattı 12 Shader Model 3.0 Çıkışlar DVI TV HDMI Son kullanıcı fiyatı 200$ TR'ye geliş tarihi - MSI'ın 7600GT çözümü kutudan çıktığı anda standart bir GT aslında. Çekirdek hızı 560MHz, bellek hızı 1.4GHz.
<h2 align="left">Kartın Yapısı</h2>
Kart tek slot soğutmalı ve fazla büyük değil. Harici güç istemiyor. SLI desteği var.
Kartın arkasında bellek yok. Philips yongasını görüyoruz.
Bu yonga üzerinden kart ViVo özelliği kazanıyor.
Kartın soğutucusu tek slot, ancak genişce. Belleklere de temas ediyor.
Kartta Infineon GDDR3 bellekler kullanılmış. Sitesinden bakınca belleklerin 1.4GHz yapabildiğini görüyoruz, ki kartın hızı da bu.
Buraya kadar her şey normal. Şimdi kartı özel yapan noktaları görelim.
İşte ilk ve en önemli fark. Forumlarda görmüşsünüzdür kartlarını overclock edenlerden bazıları voltaj modu yapar. Aynı işlemcilerde olduğu gibi GPU da bir yerden sonra voltaj ister. Ancak voltaj modlarını tecrübeli kişilerin yapması gerekir ve garantiyi de bozar. MSI ise anakartlarında uzun zamandır kullandığı Core Cell yongası ile voltaj ayarlarına izin veriyor. Tabii bunun için yazılım da gerekiyor. Resimde yongayı gördük. Ama yazılım olmadığında bu yonga etkisiz eleman. Yazılımı detaylı bir şekilde görelim.
Yazılımın arabirimi bu. Çeşitli modlar görüyorsunuz. Resimde "game" modu seçili. Bu halde GPU hızı 588MHz'e çıkıyor. Bunun haricindeki seçeneklerse kartı yavaşlatıp değişik kademelerde sessizlik sağlıyor. Bir de kullanıcı profili mevcut. Yani siz kendi istediğiniz değerleri kaydedip kullanabiliyorsunuz mod olarak. Burada en ilginç seçenek "Silence" (Sessiz). Tıkladığınızda fan duruyor. Kart 448/1120MHz hızlarına geriliyor. Bu halde kartı bıraktık ve kartın ne kadar ısındığını kontrol ettik.
74 dereceye kadar çıktı ve orda durdu. Üst sınır olan 115 dereceye kadar yolu var; yani sorun yok. Resimdeki büyük menü, detay ekranı. Fan, voltaj ve hız kontrolleri bu gelişmiş menüde bulunuyor. Yukarıdaki menüde saat hızları sekmesi açık.
Fan ayarlarında sekiz mod var. Tamamen durma seçeneği de sizin kontrolünüzde. En hızlı devir 3600, en yavaş devir 2200 devir civarı. Beşinci kademeden itibaren, 2600RPM, ses net şekilde azalıyor. Tam devirde dahi abartı bir ses yok ancak sistemi sessiz olanlar kartın sesini rahat duyar.
Diğer önemli ayar GPU voltajı. Kendi değeri 1.3200. 1.4 volta kadar izin veriyor.
Bellek voltajı da ayarlanabiliyor. Kendi değeri 2.0 volt. 2.0830 olabiliyor en fazla, ki bu değer pek de yüksek sayılmaz. Bellekler zaten kendi kapasitesinde çalışıyor. MSI çok fazla bir zorlanma yapılsın istememiş anlaşılan.
Overclock kısmında bu ayarları kullanarak overclock denemesi yapacağız.
Kartın önemli diğer özelliği HDMI ve HDCP desteklemesi. HDMI destekli ilk örneği X1600Pro testinde görmüştük. HDMI için kısaca zarif görünümlü DVI diyebiliriz.
Ortada HDMI, sağda DVI görünüyor. Özellikle DVD oynatıcılar ve TV'ler için HDMI estetik olarak daha uygun bir seçim. Ancak tek fark bu değil. HDMI DVI'dan ses de iletebilmesi bakımından ayrılıyor. Bu ses DTS ya da Dolby Digital olabileceği gibi sıkıştırılmamış da olabilir. Amaç tek ve ince bir kabloda hem sesi hem görüntüyü iletmek. Ancak TV'de genelde stereo sistemler kullanıldığından 5.1 sesi TV'ye iletmek anlamsız olacak. Dolayısıyla ses kısmının anlamlı olması için TV sistemlerinin en az 5.1 ses düzeniyle gelmesi gerekecek. Bu yoksa mecburen TV'ye ayrı, ses sistemine ayrı çıkış alınacak, yani tek kabloda iki iş lafta kalacak.
Kartta Silicon Image yongası HDMI desteği sağlıyor.
HDMI desteği ekran kartı üzerinden sağlanınca tabii işin ses kısmında sıkıntı oluyor. Ekran kartlarında ses yongası yok. O nedenle kablodan sadece video aktarılıyor.
MSI ise bu ses aktarım işini karta S/PDIF girişi koyarak çözmüş. Ses kartınızın ya da varsa anakartınızdaki entegre ses kartının dijital çıkışını buraya bağlayarak, sesi karta ulaştırıyorsunuz. Buradan da HDMI kablosu üzerinden gerekli cihaza gidiyor. Böylelikle ekran kartı ses kartı olarak çalışmasa bile en azından veriyi iletmiş oluyor HDMI üzerinden.
Kartın bir özelliği de HDCP desteklemesi. HDCP 'High-bandwidth Digital Content Protection' demek. Kafa karıştırmadan söyleyelim, bu bir içerik koruma sistemi. Blue-Ray ve HD DVD'ler yayıldığında başımıza dert olacak. Windows Vista da destekliyor. HDCP bir filmi izlemek için hem HDCP çıkışlı bir PC ya da harici oynatıcı gerekiyor hem de HDCP uyumlu TV/monitör. Veri iki cihaz arasında şifreli olarak gidiyor. HDCP desteği olmayan bir TV/monitörünüz varsa o zaman filmi düşük çözünürlükte izliyorsunuz. HDCP ile film ve müziklerin kayıt edilememesi ve içeriklerine müdahale edilememesi hedefleniyor. Niyetiniz kayıt olmasa bile HDCP uyumlu TV/monitörünüz yoksa düşük çözünürlükle cezalandırılıyorsunuz. İsterse TV'niz milyarlık bir model olsun değiştirmek zorundasınız. HDCP TV'si olmayanlara potansiyel hırsız muamelesi yapılıyor bu sistemde.
PC tarafında hem ekran kartı hem de monitör uyumluluğu aranması dert olacak. Ekran kartlarını sık güncelliyor olsak da her yıl monitör almıyoruz. Ayrıca HDCP'nin de kırılmayacağının garantisi yok. Siz o kadar masraf yaptıktan sonra canı sıkılan bir Rus programcı bu sistemi kırarsa, HDCP'nin mucidi Intel'in kulakları çok çınlayacak demektir. Firmalar kullanıcı karşıtı tedbirlerle bir yere varamayacaklarını ne zaman öğrenecekler merak ediyoruz.
HDCP'nin ekran kartı tarafındaki desteği aslında hem ATI hem de Nvidia tarafında uzun zamandır var. Ancak GPU bazında destek yeterli değil. İş kart üreticilerinde bitiyor zira kullanılacak şifre anahtarlarını lisans yoluyla almaları gerekiyor. Bu anahtarlar kart üretilirken ürüne ekleniyor ve sonradan eklemek ya da değiştirmek mümkün değil. O nedenle HDCP destekli kart alacaklar mutlaka firmanın bunu net şekilde desteklediğini görmeli.
<h2 align="left">Kutu ve İçerik</h2>
Kutunun ön yüzü kargoda hırpalanmış o nedenle arkasını çevirdim 
Kutudan kullanım kitapçıkları ve CD'ler çıkıyor. CD'lerden biri sürücü ve uygulamalar diğeri ise CyberLink'in PowerCinema, Power2Go ve PowerProducer programlarını içeriyor.
Kutudan ViVo kablosu, s-video uzatma kablosu ve S/PDIF kabloları çıkıyor. DVI adaptörü de var ama eksik yollamış Türkiye ofisi. Kutuda olması gereken ama olmayan bir başka şey ise HDMI kablosu. 20$lık bir masraf demek en az.
<h2 align="left">Testler</h2>
7600GT'yi önce kutudan çıktığı gibi test ettik. Sonra overclock da edeceğiz.
Test Sistemi
Asus P5WD2 Premium (955X)Intel Pentium4 3GHz Prescott
2x512MB PC3200 DDR2 533 Kingston
Palit 7600GT
Palit 7900GS
Sapphire X1900GT
MSI 7600GT
Samsung 160 GB SATA 7200 RPM Sabit Disk
Chenbro Mercury kasa
Thermaltake 560WattGüç Kaynağı
Windows XP+SP2
Catalyst 6.8
Forceware 91.33
Intel Inf Driver 8
3D Mark 2005
3D Mark 2006
X3: Reunion
X2'nin devamı olan oyun, yine harika uzay gemisi grafiklerine sahip. Kendisi de iyi bir oyun zaten. Simulasyon sınıfına girdiği için işlemciye de bakıyor performansı.
Splinter Cell: Chaos Theory
Aşağıdaki testlerde HDR ve tüm detaylar açık. Soft shadows da aktif.
Şimdi HDR'yi kapatıp FSAA açıyoruz. İkisi aynı anda olmuyor bu oyunda.
Far Cry
Half Life 2: Lost Coast
HDR'nin hakimiyetindeki Lost Coast demosunu kullanıyoruz artık Half Life 2 testleri için.
HDR kapalıyken 4X FSAA açtık.
FEAR MP Demo
DOOM 3
Quake 4
Prey
OpenGL'de Doom3 motorlu Quake 4 klonu Prey de testlerimiz arasında artık. Bu motorun son temsilcisi olduğunan en geçerli sonuçlar bu oyundan geliyor.
Company of Heroes
Bu oyun son günlerin popüler strateji oyunu. Çok güzel grafikleri ve iyi işleyen bir yapay zekası var. Sistemleri zorlayan iyi bir test. İçinde test seçeneği barındırıyor.
Overclock
Kartı tam anlamıyla 'dibine' kadar' zorladık ve aşağıda gördüğünüz değerlere ulaştık.
Çekirdek Hızı
Bellek Hızı
MSI 7600GT
560 MHz
1400 MHz
MSI 7600GT OC
680MHz
1680 MHz
Çok ciddi bir fark oldu. Ancak bunun için hem bellek hem de GPU voltajını artırdık.
Overclock yapmak için ister '+' butonuna basın ister listeden bir hız seçin. Burada ilginç olan şey 610MHz üzerinin uyarı anlamında sarı olması. MSI bu değeri nasıl bilebilir ki? Demek ki aslında MSI bize overclock için voltaj imkanı dahi sunarken, kendileri önce test etmiş ve muhtemelen de overclocklanabilirliği yüksek GPU'ları kullanmış bu üründe. Gerçekten de kart voltaj vermeden 610MHz'e kadar çıkıyor. Yani MSI voltaj vermeden kartın nereye çıktığını aynı bizim yaptığımız gibi bulmuş ve yukarısına sarı renkle 'bundan sonrası voltajla çıkıyor dikkat' demiş. Yani overclock başarısının sırrı sadece voltaj imkanı değil aynı zamanda 'iyi' GPU'ların seçilmiş olması.
1.375 ve 1.4V GPU voltajı toplamda sadece 20MHz sağladı bunu da belirteyim. Bence bu sınıra dayanmadan 650MHz'de kullanmak yeterli olur. Ancak MSI kartı bozacak bir voltaj değerini de koymamıştır. Bu değerlerin test edilip konulduğuna ve kartı bozmayacağına güvenebiliriz. Aksi durumda MSI başına dert alırdı. Aşağıda overclock'lu test sonuçlarını göreceğiz ancak araya bir de 'game' modu sonuçlarını ekledim. Çünkü MSI'ın yazılımı ile donanımı ayrı tutamayız. Sonuçta yazılım CoreCell entegresini kontrol ediyor. Kartı kutudan çıktığı gibi değil, oyun modunda kullanacaksınız en az. Yani GPU 588MHz olacak. O yüzden bu sonuçları da ekledim. 'Game' modu fark yapıyor mu görün. Palit 7600GT Sonic'i de test ettik burada. Yani 575/1500MHz.
Kart çok ciddi şekilde hızlansa da, 128-bit bellek arabirimi ve 12 işhattı kartı özellikle yüksek çözünürlükte sıkıntıya sokuyor. En büyük kazanç daha düşük çözünürlükte oluyor ama zaten hedef kitlenin çözünürlüğü en fazla 1280x1024 desek yanlış olmaz.
Sonuç
7600GT, ATI'nin X1650XT kartı gelene kadar fiyat performans tarafında tek seçim, bu bir gerçek. Fiyatları da 200$ seviyesinden 140$ seviyesine indi. O nedenle 7600GT konusunda tartışacak bir şey yok. ATI çözümü gelince karşılaştıracağız.
MSI'ın 7600GT çözümü ise ideal bir ekran kartında olması gereken her şeye sahip. HDMI ve HDCP özelliğini birbirinden ayırmadan değerlendirirsek, ikisi de karta artı değer katan özellikler. Ancak HDMI monitörler ve TV'ler azınlıktalar ve HDCP önümüzdeki yıl gündeme girecek bir özellik. HDCP desteği konusunda bir ara yaygara kopmuştu firmalar desteklemediği için ama bu gereksiz bir yaygara idi bizce. Unutulan şey Directx 10'un kapıda olduğu. Yani HDCP desteklesin ya da desteklemesin, mevcut hiçbir kart DX10 desteklemediği için seneye zaten değiştireceğiz. Yeni kartlar da Vista uyumu için HDCP uyumlu olacak. Eğer böyle bir değişim olmasaydı HDCP desteğinin şimdiden verilmeyişini eksi sayabilirdik. Ama ne önemli bir eksi ne de önemli bir artı.
HDMI desteği konusunda bir not ise kutudan kablo çıkmaması. HDMI olan kartlarda bu kablo verilmezse bu özelliği kullanmak için en az 20$'lık kablo masrafı gerekiyor. Ki onu da bulabilirseniz alırsınız. Ek olarak HDMI yüzünden dualview yapmak isteyenler adaptör verilmediği için bunu yapamayacaklar. HDMI girişli bir monitörünüz yoksa tabii.
MSI'ın bu kartla esas olarak overclock başarımını yükseltmiş. Voltaj modu yapmadan 'yasal' yolla voltaj yükselterek çok ciddi bir hızlanma sağlıyorsunuz orjinal hızlara göre. Tabii MSI bunu 7600GT ilk çıktığı günden bu yana yapabilirdi ve o zaman daha anlamlı olurdu ama yazı içinde dediğimiz gibi bizce bu kartlardaki GPU'lar ve izin verilen voltaj değerleri MSI'ın bilgisi ve onayı dahilinde. Yani bir anlamda kontrollü 'yaramazlık' yapma izni vermiş MSI kullanıcılarına. Eğer her 7600GT'ye bu özelliği koysalardı ve daha çok voltaj seçeneği sunsalardı MSI teknik servisinin başı epey ağrırdı. Siz yine de kartı sonuna kadar zorlamayın. Son voltaj değeri 10 MHz gibi ufak katkılar sağlıyor; yani kesinlikle ihmal edilebilir.
Core Cell yazılımı ise çok iyi. Fanı durdurma seçeneği olması bile yazılımı sevmek için yeterli sebep.
Kutu içeriğinde oyun yok onun yerine ViVo kartlarda verilen video düzenleme yazılımları verilmiş. Kartın video in desteklediğini tekrar hatırlatmış olalım.
MSI ideal bir ekran kartı üretmiş dedik ama tabii fiyat da çok önemli bu segmentte. 140$ civarına düşmüş 7600GT'ler varken ve 200$ üzerinde 7900GS ile X1900GT varken, MSI'ın bu ürüne 'dikkatli' bir fiyat vermesi gerek. Bize gelen fiyat 200$. HDMI ve HDCP destekli kartlarda fazla alternatif yok. Bu kart ATI çözümlerinden hızlı. Eğer ille de bu özellikler olsun diyorsanız ve 3D performans önemliyse o zaman bu kartı alabilirsiniz. Ama HDMI ve HDCP sizin için önemli değilse bu fiyat yüksek gelecektir.